abbasi Halifesi Me'mun İmam-i Azam' i Kûfe' ye "kadı" tayin etmek istiyordu. İmam-i çağırdı ve bu niyetini açıkladı. İmam-i Azam yönetimin yanlışlılarına âlet olmamak için bu teklifi kabul etmedi. Halife'ye:
- Ben kadılık yapamam, diye cevap verdi.
Halife:
- Yalan söylüyorsun, sen kadılık yaparsın, deyince İmam-i Azam:
- Eğer ben yalan söylüyorsam, yalan söylediğim için kadılık yapamam. Çünkü yalancıdan kadı olmaz. Eğer "yapamam" dediğim zaman doğru söylüyorsam, bu defa sözümün gereği olarak kadılık yapamam, O halde her iki durumda da kadılık yapamam.
İmam-i Azam' in bu tarihî cevâbi mantık ilminde bir delil ve önemli bir misâl olarak eserlere de geçmiştir.