NUFÜS

İlçenin nüfusu 2000 yili Genel sayimina göre toplam 59.037 tür. Ilçe merkezinin nüfusu 26.380, Köylerinin toplam nüfusu ise 19.522 dir. Nüfusunun % 37'si ilçe merkezinde % 63'ü köy ve beldelerde yasamaktadir.

Nüfusun % 85'i tarimla % 15'i ticaret ve serbest meslekle ugrasmaktadir. Ilçede okuma yazma orani % 92,4 olup bunun % 50'si ilkögretim, % 13'ü ortaögretim, % 4'ü de yüksekögrenim görmüstür. Bunun cinslere göre dagilimi % 72'si erkek ve %28'i kadin olarak görülmektedir. Nüfusun tamami Islam dini ve Safii mezhebindedir.



TARİHİ YAPI

İlçe topraklarında eski medeniyetlere ait yerleşme kalıntıları (Erzen , Zokarno, ve Bemheri gibi) olmasına rağmen , ilçenin tarihi hakkında elimizde önemli bir bilgi mevcut değildir. Tarihi kayıtlara göre XVI.yy. başlarında Şerefhan Beyliği toprakları içinde olan yöre, 1514 Çaldıran Savaşı'ndan sonra Osmanlı topraklarına katılmıştır.



Bugün ilçe merkezi olan Kurtalan Şehri'nin tarihi pek eskiye dayanmaz . Gönümüzden yaklaşık olarak 100-150 yil önce Oyacik (Telan)Köyünün Gedikbaşı (Batas) Mahallesinde ikamet eden Farooğulları Aşiretinin üyeleri tarafindan kurulduğu sanilmaktadır. Bilinmeyen bir nedenle köylerinden göç eden 3-5 aile Zengan Tepesinin eteğindeki derenin her iki yakasına yerleşerek bugünkü Kurtalan Şehrinin temeli olan Misriç Köyünü kurmuşlar.
Osmanli Devleti zamaninda Misriç Köyünün de içinde bulundugu yöre "Garzan" olarak bilinmekteydi.Garzan , Siirt vilayetinin bir kazasi(ilçesi) durumundaydi. Ilçe merkezinin yeri çesitli nedenlerle bir kaç defa degistirilmistir. 1904 yilinda Bespinar(Alenz) Köyüne tasinan ilçe merkezi , bir yil sonra bilinmeyen bir nedenle Beykent Köyüne , daha sonra Kayabaglar (Zokayt) Köyüne , oradan da Saipbeyli(Beybo) Köyüne ve daha sonra da Garzan Beylerinin etkisiyle Yanarsu(Zok) Köyüne tasinmistir.



1938 yilina kadar Zok Köyünde bulunan ilçe merkezi;Zok Köyünün diger köylere uzakligi, merkezi konumda olmayisi ve demiryolunu yapimim neticesiyle bu yolun son duragi haline gelen Misriç Köyüne tasinma istegi gibi nedenlerden dolayi 1 Haziran 1938 tarihinde çikarilan bir kanunla ilçe merkezinin Misriç Köyüne tasinmasi ve ilçe merkezi ile idari ünitenin adinin "Kurtalan" olarak degistirilmesi kabul edilmisti.Ayni kanunda ,eski ilçe merkezi olan Zok Köyünün adinin Yanarsu olarak degistirilmesi ve buranin Kurtalan Ilçesine bagli bir bucak merkezi haline getirilmesi de kabül edilmisti.Ilçe merkezi fiili olarak 1944 yilinda Kurtalan'a tasinmistir.
Bozhöyük (Siirt/Kurtalan): Çagdas Bozhöyük Köyü tamamen bu Kalkolitik Çag köyünün üzerine kurulmus ve yaklasik 7000 yillik kültür tabakalari tahrip edilerek köy evlerinin altinda kalmis.


Çayırlı (Siirt/Kurtalan) : Ilk olarak Kalkolitik Çag’da yerlesilen höyük, günümüzde de iskan ediliyor. Çayirli Köyü’nün evleri yerlesmenin neredeyse tüm yamaçlarini kaplamis. Batisi ise oldukça dik bir yamaç oldugu için imar faaliyetleri bu alanda sürdürülememis. Fakat onun yerine, manzarasi çok begenilmis olacak ki, höyügün tam tepesine iki katli ve bahçeli bir ev yapilmis. Ayrica höyük üzerinde, evlerin su ihtiyacini karsilamak için, köy hizmetlerinin yaptigi bir su

ÇOĞRAFİ YAPII

Kurtalan ilçesi; Ülkemizin Güneydogu Anadolu bölgesinde, Siirt ilinin batisinda yeralmaktadir. Dogusunda Siirt ili, batisinda Besiri ilçesi, Kuzeydogusunda Baykan ilçesi, Kuzeybatisinda Kozluk ilçesi, Güneydogusunda Eruh ilçesi, Güneybatisinda Hasankeyf ilçesi bulunmaktadir. Ilçenin dogusunda Basur çayi, batisinda Garzan çayi ve güneyinde Botan çayi dogal olarak idari sinirlarini belirlemektedir. Toplam yüzölçümü (669.250.000.)dir.



İlçenin jeolojik yapisi eski olup yer katmanlari farklilik göstermektedir. Güneydogu toroslarin alt-dogu kolu ilçe hudutlari içinden geçer ve Beykent daglari olarak adlandirilmaktadir. Ayrica Garzan yöresinde asinmis dag kütleleri arasinda ve çevresinde yayvan tepeler, düzlükler ve ovaciklar meydana gelmistir.
İlçenin, çevre yerlesim birimleri ile baglantisi, bati ve güney akarsularla çevrili bulundugundan, Basur çayi üzerinde Basur köprüsü, Garzan çayi üzeride Ikiköprü ve Basur çayi ile Aydinlar ilçesi topraklarindan çikan Kezer çayinin birlesmesinden olusan Resan çayi üzerinde Nasrettin Hoca köprüsü (sağda) ile saglanmaktadir. Sözü edilen akarsularin kis ve ilkbahar mevsimlerinde su miktari çogalarak geçit vermedigi, ancak yaz mevsiminde geçise müsait yerlerinin bulundugu gözlemlenmektedir. Kasüstü ve Çeltikbasi köylerinde akarsular üzerinde mevcut kayiklarla ulasim saglanmaktadir.

Iklim, yazin sicak ve kurak, kisin ilik, kismen yagislidir. Bitki örtüsü olarak, Beykent daglarinin belirli yörelerinde yöresel ormanlar mevcut olup, diger bölgeler kismen çaliliklarla örtülüdür. Basur çayinin ilçemiz sinirlari içerisindeki uzunlugu 60 km, Garzan çayinin uzunlugu ise 100 km'dir. Resan çayi ile Garzan çayi Çattepe köyü yakininda birlesmektedir.
Ekinli köyünde DSI tarafindan Yayikli köyünde ise Köy Hizmetleri Il müdürlügünce yaptirilan birer sulama baraji ve göleti bulunmaktadir. Akarsularin kenarlarinda kismen derin yarlar ve küçük çapta sazliklar bulunmaktadir. Kaynak sulari yer yer bulunmakta isede ihtiyaca cevap vermemektedir. Akçali köyü, Yeniköprü mintikasinda ve Beykent dagi eteginde, Erduragi ile Konokpinar köyleri sinirlari içerisinde “ Sikeftemilan “ magaralari bulunmaktadir.



İDARİ YAPI



İlçemizde idare olarak kamu kurum ve kuruluslari halkin ihtiyaçlarini karsilayacak düzey ve sayidadir.Bu kuruluslarda 2004 yili basi itibariyle toplam 1054 kamu görevlisi görev yapmaktadir. Hükümet konagi 1940 yilinda Devlet Demiryollari tarafindan yapilmis olup, kuruluslar hükümet konagina 1944 yilinda tasinmistir. Mevcut bina, bir bodrum ve üç kattan mütesekkil olup son kat 1977 yilinda ilave olarak yapilmistir


Hükümet konaginda halen kaymakamlik, Nüfus Müdürlügü, Tapu Sicil Müdürlügü, Malmüdürlügü ile Adliyeye ait birimler bulunmaktadir. Bina kaloriferli olup ihtiyaca cevap vermemektedir. Ek bina için belirli tarihlerde girisimde bulunulmus olup bugüne kadar bir netice alinmamistir. Binanin son onarimi 1997 yilinda yapilmistir. Kaymakamliga bagli diger dairelerden Emniyet Müdürlügü, Jandarma Komutanligi, Ilçe Tarim Müdürlügü, Müftülük, Ilçe Milli Egitim Müdürlügü, 1 ve 2 nolu Saglik Ocaklari, Halk Egitim Merkezi ve Aksam Sanat Okulu Müdürlügü ile Ilçe Özel Idare Müdürlügü, kendi binalarinda hizmet vermektedirler.
Ilçe Halk kütüphanesi Milli egitim müdürlügüne ait binanin alt katinda hizmet vermektedir. Ilçenin 2 beldesi, 53 köyü ve köylere bagli 49 mezrasi olmak üzere, merkezle birlikte toplam 104 yerlesim birimi vardir. Merkez, Kayabaglar ve Gözpinar beldelerinde belediye teskilati mevcuttur. Merkez 11 mahalleden olusmaktadir. Ilçe merkezi ovalik bir bölgede, köyler ise kismen ovalik, kismen daglik bölgelerde bulunmaktadir.







EKENOMİK YAPII


İlçede ekonomi büyük ölçüde tarıma, daglik bölgelerde ise hayvancılığa dayanmaktadır. Buralarda köylüler ortak, yarıcı, işçi olarak çalışırlar. Çayirli, Ekinli, Incirlik köyleri ile Yunuslar, Bozhöyük, Bozdogan ve Kanikervana mezralari ilçe genelinde gelir durumu iyi olan yerlesim birimleridir. Bunun nedeni ise ilçe arazisinin genel olarak ovalik ve düzlük olmasidir. Ilçede Toprak Mahsulleri Ofisi Ajans müdürlügü 1952 yilinda kurulmus , halen 8 personel göreve devam etmektedir.
Kurtalan Çimento Fabrikası

Kurtalan Çimento Fabrikasinda toplam 238 personel görev yapmaktadir. Ilçede bulunan Tekel Yaprak Tütün Isletme Müdürlügünde 69 isçi,19 Güvenlik görevlisi ile 6 memur toplam 94 görevli çalismakta olup, depo kapasitesi 110 bin denktir. Tekel Yaprak Tütün Isletme müdürlügünce 2003 yili alimlarinda net(5.851 Balye) 206.591 kilo yaprak tütün alimi yapilmis buna karsilik 427.910.882.000,- TL ödeme yapilmis olup ekici sayisi 1109 dir.
Tarim ürünlerinde tahil (bugday,arpa ve mercimek) agirlikli olup, pamukta kismi bir artis gözlenmektedir. Tütün üretimi kota sistemi nedeniyle azalmaktadir. Ürünlerden bugday, arpa, tütün, pamuk, bagcilik, fistik, sebze, meyve ekimi ve dikimi eskiden beri yapilmakta olup, mercimek ve nohut ekimine yakin zamanlarda baslanmistir. Çiftçi aileleri genellikle kendi ihtiyaçlari için ve az miktarda da ticari amaçli süt hayvanciligi yapmaktadirlar.
Ayrica küçük çapta besi hayvanciligi yapilmakta iken 1995 yilinda Güneydogu Anadolu Onarim Projesi çerçevesinde 30 civarinda besicimize 300 besi hayvani dagitilmis ve besicilik yayginlasmistir. Ayrica Uluköy' de bulunan kooperatif bünyesinde 350 ve proje çerçevesinde dagitilan 25 ithal süt hayvani ile süt sigirciligi da Ilçede yayginlasarak benimsenmistir. Son yillarda devlet destegi ile yapilan tesvikler sonucu, Ilçemiz sinirlari içerisinde 50 adet besi ünitesi yapilmis olup bunlardan 3 tanesi faaliyete geçirilerek amaca uygun olarak kullanilmakta, digerleri amaç disi konut ve depo olarak kullanilmaktadir.
Ayrica 2916 Sayili Kanuna göre, 1997 yilinda Tarim Kredi Kooperatifi kurulmus, su anki sermayesi 8.260.666.000,-Tl olup, 310 üyesi olup, ortakligindan 232'si faal olup üye köy sayisi 24 tür. Personel mevcudu 2 olup, kiralik binada faaliyet görmektedir. Kooperatif 633.000.000.000,-Tl plasmana sahiptir. plasmanin yetersiz oldugundan çiftçiye yeteri kadar hizmet verilememekte olup,Hizmet binasinin sahislara ait olup kirasi bedelinde oturulmaktadir.

Ilçemizde Soförler ve Otomobilciler Odasi 20/04/2000 tarihinde kurulmus olup 204 üyesinin oldugu, Ilçemizde Ziraat Odasi 23/03/1996 tarihinde kurulmus olup, 3218 üyesi bulunmakta olup 2 kisi çalismaktadir. Ilçemizde Esnaf ve Sanatkarlar Odasi 1979 tarihinde kurulmus olup, odanin 363 üyesi mevcut olup 2 kisi görev çalismaktadir.
Ilçede Ziraat Bankasi subesi bulunmaktadir. Fuar, sergi, pazar ve panayir yoktur. Dogal kaynak olarak petrol bulunmakta TPAO'nun Batman Bölge Müdürlügüne bagli Magrip ve Garzan Kamplari bulunmakta, bunlara bagli kuyulardan 600 varil ham petrol pompalanmaktadir.
Ilçede turistik sayilabilecek bir yer veya tesis mevcut degildir.