Köpeklerde de diğer hayvanlarda olduğu gibi bakım ve besleme koşulları, hastalıklar ve stres faktörleri cinsel olgunluğa ulaşma yaşını direkt etkilemektedir.
Köpeklerde ilk seksüel siklus erişkin birey büyüklüğüne ve ağırlığına ulaşıldıktan birkaç ay sonra görülür. Dişiler ergin ağırlıklarına daha erken ulaştıklarından daha erken cinsel olgunluk gösterirler. Genelleme yapacak olursak köpekler ırklara göre değişmekle birlikte 6-24 ay zarfında seksüel olgunluğa ulaşmaktadırlar. Küçük cüsseli ırkların büyük ırklara oranla daha erken cinsel olgunluğa ulaştıkları söylenebilir. Yavru alma açısından bakıldığında maksimum verimliliğe 3.-4. siklustan sonra ulaşılır. Köpeklerde reprodüktif aktivite ömür boyu sürebilmekle birlikte, verimlilik yedi yaşından itibaren azalmaya başlar. Dişi köpekler için ilk çiftleşme yaşı 11-18 ay, erkek köpeklerde ise 17-19 ay olmalıdır.
Seksüel Siklus
Köpekte mevsime bağlı olup monoöstrik (yılda bir) olarak tanımlanmıştır. Ancak yılda iki defa 4-14 aylık aralıklarla (ortalama 7 ay) iki defa kızgınlık gösterebilmektedir. Küçük cüsseli ırklarda ve iyi bakım besleme koşullarında köpeklerde yıl boyu sikluslar görülebilir. bAzı ırkların yılda bir kez kızgınlık gösterdiği bilinmektedir. Köpeklerde siklus süresi normalde 200± 45 gün olup 4-14 ay arasında değişebilir. Bu sürenin 4 aydan kısa 14 aydan uzun olması anormal kabul edilmektedir.
Çifleştirme Zamanının Tespiti
Köpeklerde ovulasyon (yumurtlama) zamanı farklılıklar göstermektedir. Bu nedenle fertil (döl alınabilir) bir çiftleştirme için en uygun zaman ovulasyon sonrası 2-6. Günlerdir. Ancak spermler dişi üreme organında uzun süre canlı kalabildiği için daha önceki çiftleşmelerden de yavru alınabilmektedir.
Başarılı bir çiftleştirmede çeşitli faktörler önemlidir: Çiftleştirilecek köpeklerin yaşları, erkek köpeğin kullanılma sıklığı (iki-üç haftada bir dişi) ve gebelikler arasındaki süre göz önünde tutulmalıdır. Doğal koşullarda erkek ve dişi yan yana bırakıldığında nadiren sorun ortaya çıkar. En uygun çiftleşme zamanını belirlemede bazı testler kullanılabilir. Vaginal sitoloji, vaginoskopi, hormon düzeylerinin ölçümü. Ülkemizdede rutin uygulamaya girmiş bu testler hayvan severler yararlanabilir. Veteriner Hekiminize başvurarak detaylı bilgiyi edinebilirsiniz.
Dişi köpeğin davranışları da uygun zamanın belirlenmesinde önemli bir kriterdir. Ovulasyon (yumurtlama) çoğunlukla kızgınlığın üçüncü gününde şekillenmektedir. Buradan yola çıkarak dişinin erkekle ilk ilgilenmesinden üç-beş gün sonrası çiftleştirme için uygundur. Detaylı bilgiyi ve kesin zamanın belirlenmesi tekniklerini Veteriner Hekiminizden öğrenebilirsiniz.
Üremenin Kontrolü
Köpekler genellikle ev ya da bahçe içerisinde beslendiklerinden kızgınlık sırasındaki davranışları sorun olabilmektedir. Bu bve benzeri nedenlerle gebe kalması istenmezken bunun aksine bazı nadir ırkların üretilmesi için siklusun uyarılması veya kontrolü de istenebilmektedir.
Gerek erkek gerekse dişilerde cerrahi girişimle hayvanlar ömür boyu steril bırakılabilir. Buna karşılık modern tıp çeşitli hormon preparatları ile kızgınlığın geçici veya devamlı olarak ertelenmesini mümkün kılmaktadır. Bu şekilde istenmeyen gebelikler engellenir, yalancı gebeliklerden korunulur ve istebndiği zaman tekrar yavru alınabilir. Detaylı bilgi için Veteriner Hekiminize başvurunuz. Ancak uzun süre hormon kullanımının da bazı yan etkileri olabileceği unutulmamalıdır.
Kızgınlığı erteleme işlemleri anöstrus döneminde veya önceki kızgınlıktan en az iki ay sonra yapılmalıdır. Kızgınlığı baskılama (başlayan kızgınlığın baskılanması) için pratik olarak kanamanın ilk üç gününde enjeksiyon yapılmış olmalıdır.
Gebeliğin sonlandırılması içinde çeşitli hormonlardan yaralanılmaktadır. Veteriner Hekiminizden detaylı bilgiyi edinebilirsiniz.
Köpekte Gebelik Süresi
Gebelik süresi ortalama 63± 2 gündür (54-72). Çeşitli köpek ırkları ve gebelik süreleri aşağıdaki gibidir.
Bokser
56-71 (63) gün
Doberman
58-71(62) gün
Danua
59-69(62) gün
Terrier
55-72(62) gün
Collie
56-72(62) gün
Cocker spaniel
56-69(62) gün
Kangal
65-69(67) gün
Gebelik Tanısı
Gebelik sırasındaki hormonal değişimin tesbiti
Karnın büyümesi ve iştahın artması
Meme bezlerinin gelişimi ve süt salgılanması
Davranış belirtileri (Sakinleşme veya hırçınlaşma vb.)
Karnın palpasyonu
Ultrasonografi
Radyografi
Kalp atımının izlenmesi
Detaylı bilgi için Veteriner Hekiminize başvurunuz.
Yalancı Gebelik
Doğal bir olgu olan yabancı gebelik gebe olmayan köpeklerde yavru özeni ve beslenmesine yönelik içgüdüsel davranışların hayvan gebe olmamasına rağmen şekillenmesidir.
Başlıca belirtiler; iştah ve kilo artışı, karnın büyümesi, memelerin gelişmesi ve süt salgılanması.
Gelişen memeler enfeksiyonlara karşı duyarlı hale gelecek, süt salgılanması ev içinde kirlenmelere neden olabilecektir. Bu ve benzeri nedenlerle yalancı gebeliklerin sonlandırılması istenebilir. Bazı durumlarda ovarium ve rahim ameliyatla alınmış olmasına rağmen yalancı gebelikler görülebilir. Bu tip bir olguda overlerden bir parça kaldığı düşünülebilir.
Sağaltım bir çok olguda gereksiz olup belirtiler bir süre sonra kendiliğinden ortadan kalkacaktır. Ancak huysuzluk ve huzursuzluk hayvan sahibini aşırı rahatsız etmişse tedavi endike olur. Tedavi için Veteriner Hekiminize başvurunuz.
Unutulmaması gereken bir iki nokta; memeler doldu diye sütün alınması süt üretimini arttıracaktır ve yalancı gebelik öncesi ve sırasında ovariohisteroctemi ' den kaçınılmalıdır.
Amerika ve Kanada'da 200 çiftlik bazında yapılan bir araştırma sonucu köpek ırkları çalışma ve itaat zekası yönünden sıralamıştır.Değerlendirme yapılırken itaat yarışmalarının sonuçları,eğitmen, üretici,hakem ve köpek sahiplerinin görüşü alınmıştır.
Bir uyarı: değişik köpek türlerinin zekası ve öğrenme yeteneği bakımından büyük farklılıklar göstermektedir. Ancak pek çok bireysel farklılığın da bulunduğu unutulmamalıdır.
Öte yandan zeka köpeği eğiten kişiye de bağlıdır.Köpek eğitimi konusunda uzmansanız,aptal türe ait bir köpeği bile zeki bir hayvan haline getirebilirsiniz.İyi eğiticiler her türlü köpek ırkını eğitebilirler,ama yüksek bir çalışma ve itaat zekasına sahip bir hayvanla çalışırsanız,işiniz çok kolaylaşır."
Bu çalışmada en göze çarpan noktalardan biri,belirli türlerde hemen hemen her hakemin benzer değerlendirmeler göstermesiydi.Yani bazı türlerde belirgin ve gerçek farklılıklar vardı.Örneğin 199 hakemin 190'ı Border Collie'yi en zeki on köpeğin arasında sıralamıştı.
Diğer türlerde de benzer sonuçlar görülüyordu.171 hakem Shetland Sheepdog'u en başarılar arasında,169'u Kaniş'i,167'si Alman Çoban Köpeği ve Golden Retriever'i de en kolay eğitilebilir on köpek türü arasında saydılar.En düşük çalışma ve itaat zekasına sahip türlerin sıralamasında bukadar hem fikir değillerdi,ama yine de değerlendirmelerde büyük oranda benzerlikler vardı.199 hakemin 121'i Afgan Tazısını,99'u Basenji'yi ve 81'ide Chow Chow'u ittat eğitimine en az uygun tür olarak saydı. Aşağıdaki tabloda 133 köpek türü, çalışma ve itaat zekasına göre sıralanmıştır.Sıralama 1 den 79 a kadar gidiyor.Aynı sıralamadaki köpeklerin
sıra numarası da eşittir.
Genel olarak koruma köpeklerinin en yüksek,av köpeklerinin ise en düşük puanlamayı aldıkları söylenebilir.
Peki ya kırma köpeklerin durumu nasıldı? Safkan köpekleri değerlendiren hakemlerin işi burada biraz daha zordu.Ancak burada da genel olarak şöyle bir sonuç çıkarılabilir.Köpek hangi türe dış görünüm olarak daha çok benziyorsa çalışma ve itaat zekası yönünden de daha çok o türün özelliklerini taşıyacaktır.
Örneğin Beagle/Kaniş karışımı bir köpek,dış göörünümü olarak daha çok kanişe benziyorsa,zekası yönünden de daha çok kaniş gibi olacaktır.
--Sıralama--
1. Border Collie
2. Kaniş
3. Alman Çoban Köpeği
4. Golden Retriever
5. Doberman
5. Shetland Sheep Dog
6. Labrador Retriever
7. Papillon
8.Rottweiller
9. Avustralya Çoban Köpeği
10. Pemproke Welsh Corgi
11. Cüce Scauntzer
12. English Springer Spaniel
13. Tervueren
14. Schipperke
15. Collie
16.Alman Kurzzhaar
17.Flat Coated Retriever
18. English Cocker Spaniel
19. Orta Boy Snautzer
20.Brittany Spaniel
21. Cocker Spaniel
22. Weimaran
23. Malinois
24. Fino
25. Irısh Waterspaniel
26. Vizsla
27. Cardigan Welsh Corgi
28. Cheapeake Bay
29. Retriever Puli
30.Yorkshire Terrier.
31.Dev Snautzer
32. Portuguese Waterdog
33. Airdale Terrier
34.Border Terrier
35.Briard
36. Welsh Springer Spaniel
37. Manchester Terrier
38. Samoyed
39. Field Spaniel
40. Newfoundland
41. Avustralya Terrier
42. American Staffordshire Terrier
43. Gordon Setter
44.Bearded Collie
45.Cairn Terrier
46.Kerry Blue Terrier
47.Irısh Setter
48.Norveç Elkhound
49.Affenpinscher
50.Silky Terrier
51.Cüce Pincher
52.English Setter
53.Firavun Köpeği
54.Clımber Spaniel
55.Norwich Terrier
56.Dalmaçyalı
57.Soft Coated Wheaten Terrier
58. Bedlington Terrier
59. Curly Coated Retriever
60. Irısh Wolfshound
61. Kuvasz
62. Saluki
63. Cavalier King Charles Spaniel
64. Alman Drahthaar
65. Coonhound
66. American Water Spaniel
67. Sibirya Husky
68. English Toy Spaniel
69. Tibet Spaniel
70. English Foxhound
71. Otterhound
72. American Foxhound
73. Greyhound
74. West Highland White Terrier
75. Boxer
76. Danua
77. Dakel
78. Staffordshire Bull Terrier
79. Malamut
80. Whippet
81. Shar-Pei
82. Drathaar Foxterrier
83. Rhodesian Rigaback
84. Welsh Terrier
85. Boston Terrier
86. Akita-Inu
87. Skye Terrier
88. Norfolk Terrier
89. Sealyham Terrier
90. Mops
91. French Buldog
92. Griffon Burxellois
93. Maltes
94. English Rundoh
95. Chinese Creatested
96. Dandie Dinmont Terrier
97. Tibet Terrier
98. Lakeland Terrier.
99. Old English Sheepdog
100. Pyreneen Dog
101. Scotch Terrier
102. St.Bernard
103. Bullterrier
104. Chihuahua
105. Lahasa Apso
106. Bullmastiff
107.Shih-Tzu
108.Basset
109. Mastiff
110. Beagle
111. Pekinese
112. Bloodhound
113. Barsoi
114. Chow-chow
115. Buldog
116. Basenji
117.Afgan Tazısı
Değerlendirme
1'den 10'a kadar olan sıralamadaki köpek ırkları çalışma ve itaat zekası yönünden en zeki olanlardır.Bu ırklara ait çoğu köpek,yeni komutları beş kez tekrarlandıktan sonra anladıklarını belirtecek fazla tekrara gerek kalmadan bu yeni komutları anımsayacaktır.
Sahiplerininin verdiği komutu % 95 veya daha yüksek oranda uyacaklardır.Zekanın bu boyutunda gerçekten de bir numaralar ve deneyimsiz eğiticilerle bile işlerini iyi yapacaklardır.
11'den 26'ya kadar olan sıralamadakiler,mükemmel çalışma köpekleridir.Basit komutların öğrenebilmesi için 5 ile 15 tekrar yeterli olacaktır.Komutlara % 85 oranında itaat edecekler,ancak biraz daha zor komutlarda köpeğin itaat etmesi zorlaşabilecektir. Hemen hemen her eğitici,sabırsız ve deneyimsiz olsa bile,bu ırktaki köpeklerle iyi başarılar elde edilebilir.
27'den 39'a kadar olan sıralamadaki köpek türleri,yaklaşık 15 tekrardan sonra komutu kavradıklarını belli etselerde ,nispeten iyi bir performans elde etmek için yine de 15-20 tekrar gerkecektir.Genelde % 70 oranında komuta itaat ederler,ama çoğu zaman komut ile tepki arasında belirgin bir gecikme söz konusudur.Sahipleri ile aralarındaki mesafe arttıkça,komuta tepki gösterme oranları düşer,hatta bazen hiç itaat etmemeleri de mümkündür.Kararlı olmayan ve deneyimsiz eğiticiler veya sabırsız ve kaba davranış,bu köpeklerin performansını büyük ölçüde etkiler.
40'dan 54'e kadar olan sıralamadakiler,ortalama bir çalışma ve itaat zekasına sahiptir.Öğrenme süresinde ancak 15-20 tekrardan sonra işi kavramaya başlarlar,ama doğrudürüst bir performans için 25-40 tekrar gerekli olacaktır.Bu köpeklere çalışmaları için gerekli zaman verilirse.ne yapmaları gerektiğini de iyi bir şekilde hatırlayacaklardır.% 50 oranında komuta itaat ederler,ama
güvenirliliği büyük oranda çalışmaların tekrarına bağlıdır.Tepki göstermeleride çok üzün süre alabilir.Bunun dışında bu köpekler sahipleri ile olan mesafeden büyük ölçüde etkilenirler.Sahibi yakında ise,köpeğin itaat etme olasılığı daha yüksektir,mesafe arttıkça köpeğin güvenirliği git gide daha da az olur.Eğitimperformans kalitesini çok büyük bir ölçüde etkiler.İyi eğiticiler,bu
köpeklerin en başarılı türler gibi görünmesini sağlıyabilir ama sabırsız veya beceriksizce davranan birisi,bu köpekleri düpedüz ziyan edebilir.
55'den 69'a kadar olan sıralamadaki köpek türlerinin çalışma ve itaat zekasını ancak kısıtlı olarak değerlendirebiliriz.Yeni bir komutu kavramak için en küçük bir kıvılcım için 25 takrar doğrudürüst bir performans elde etmek için ise 40-80 tekrar gerekebilir.Yine de yeni alışkanlıklar pek kalıcı olmayabilir.Sürekli çalışma için bu sık sık olanak verilmez ise,öğrendiklerini unutmuş olabilirler.Ortalama düzeydeki bir eğitim sonucunda bu köpekler ancak % 30 oranında itaat edeceklerdir.O zaman bile sahipleri yakınındayken başarı gösterirler.Bu köpeklerin dikkati sanki hep başka yerdedir ve keyifleri istediği zaman itaat ettiklerini düşünürsünüz.Bu köpeklerin sahipleri çoğu zaman bağırmak zorundadır,çünküköpek uzakta ise çoğu zaman hiç tepki almazlar.İlk kez köpek sahibi olmak isteyen bir kişi için bu köpekler hiç de uygun değildir.Deneyimli ve zamanı bol olan,kesin ama şefkatli bir şekilde köpekle çalışan bir eğitici,bu köpeklerin güvenilir bir şeklide itaat etmelerini sağlamak için çok çaba
göstermek zorundadır.
70'den 79'a kadar olanlar,en zor olarak değerlendirilebilir.En düşük çalışma ve itaat zekasını göstermektedirler.Temel itaat eğitiminde,kendilerinden ne beklendiğine dair en ufak bir anlayış elde edebilmeleri için 30-40 tekrara gereksinim duyarlar.Bu köpeklerde belirli oranda bir güvenirlik elde etmek için 100'ün üzerinde tekrarrınir gerektiği durumlar hiç de olağandışı değildir.Yine de köpeklerin performansı ağır ve düzensizdir.Çalışmalar sürekli olarak
yenilenmelidir,aksi takdirde her şey unutulur.İtaat oranı % 25'in altındadır ve tepki göstermeleri de oldukça yavaştır.Ortalama düzeyedeki eğitici,türlerle çalışmaktan kısa sürede usanacaktır,ama yetenekli eğiticiler bile bu köpeklerle çalıştıklarında kendi yetenekleri konusunda şüpheye düşebilirler
KÖPEK EĞİTİMİNDE TEMEL KOMUTLAR VE BUNLARIN ÖGRETİLMESİ
İZLE!
Bu komut köpeğin, sahibinin yanı sıra, onun yedeğinde veya serbest olarak yürümesini sağlamak için verilir.Eğitim için, köpeğin boynunda eğitim tasması bulunur. Bu tasmaya eğitim kayışı geçirilerek, eğitimin yapılacağı alana gelinir.Eğitici, köpeği sol tarafına alır ve onu, başı dizinin hizasında duracak biçimde tutar. Eğitim kayışının serbest olan uca sağ ele, köpeğe bağlı olan ucu sol ele alınır. Eğitici, “İZLE” komutuyla birlikte kayışı ileriye doğru çok hafif ve yalnızca bir kez sarsıp yürümeye başlar. Bu yürüyüş süresince her üç adımda bir, fazla yüksek olmayan bir sesle, “İZLE!” komutu tekrarlanır. Köpeğin eğiticinin önüne ve arkasına geçmek istemesi halinde, eğitim zinciri uyarı olarak orta şiddetle sarsılır.Birlikte yürüme eğitimi en fazla 20 dakika olarak sürdürülür. Daha fazlası köpeği sıkar ve ilgisini dağıtır. Eğitimler her gün veya gün aşırı, köpek hiçbir yanlış yapmadan eğiticisinin yanı sıra yürümeyi belleyinceye değin sürdürülür. Köpeğin, çeşitli koşullarda sahibinin yedeğinde yürümesini sağlayabilmek için, daha ileri devrede köpek, uzun bir duvar boyunca sahibi de duvar arasında yürümeye alıştırılır. Bu köpek için oldukça sıkıcı geçebilir. Yön değiştirme, ileri veya geri çıkma girişimlerinde bulunur. Her girişimi, “hayır” sözcüğü ile önlenir ve eğitim tasması orta şiddetle sarsılır. Eğiticinin dizi hizasında normal biçimde yürüdükçe okşanır. Yedekte yürümenin son aşaması, ‘serbest yedekte yürümedir. Bu eğitimde köpek, sahibinin yanında eğitim kayışıyla bağlı olmaksızın, öğretildiği biçimde yürür. Bu alışkanlığı kazandırmak için, köpek eğitim kayışıyla olarak sahibinin yanında yürümekte iken kayış, eğitim zincirinden çıkarılarak eğitime devam edilir. Köpek yürüyüşünü bozduğunda, hayır sözcüğüyle, uyarılır. Düzgün yürüdüğünde ise okşanarak ödüllendirilir. Tekrarlarla yedekte yürüme eğitimi köpeğe kazandırılmış olur.
DUR!
Bu komutla köpekten istenen, her ne yapıyor olursa olsun durup beklemesidir. Bu nedenle, yalnızca köpek yedekte yürürken değil, her durumda durma eğitimi yaptırılmalıdır. Yatarken, otururken, gel komutunu getirirken, bu yeni emrin uygulanışını görmeli ve benimsemelidir. Köpek bu komuta öncelikle, eğitim kayışıyla bağlı olarak yedekte yürürken alıştırılır. Yürüme halinde iken eğitici, sol elinin avuç içi köpeğin burnuna doğru gelecek biçimde köpeği engelleyerek “Dur!” komutunu verir Bu arada kendi de durur. Köpek ilerlemek istediğinde: Hayır! diyerek uyarır. Durması halinde ise, okşayarak ödüllendirir. Defalarca tekrarlar ve köpek tarafından kavranan bu çalışma, daha sonra köpek serbestken yapılır. Daha ileriki aşamalarda: Otur, dur! Yat, dur! Gel, dur!” çalışmaları yapılarak eğitim tamamlanır. Bu komutu, köpeğe serbest olarak yerine getirtmeye alıştırmak için aşamalı bir çalışma yapmak gerekir. Eğitici, eğitim kayışını sağ elinde tuttuğu halde, sol eliyle köpeğe durmasını ikaz ederek bir metre kadar köpeğin ilerisinde ve önünde durur vazıyette, Dur! komutu, sol kol dirsek kırılmaksızın köpeğe doğru uzatılarak ve avuç içi köpeğe doğru dönük, parmaklar bitişik, parmak uçları yukarı çevrili olarak verilir. Köpek yerinden kalkmak istediğinde, sertçe söylenen “hayır” sözcüğüyle ve parmak tehditkar biçimde sallanarak uyarılır. Komutu uygun biçimde yerine getirdiğinde ise okşanarak ödüllendirilir. Köpek, eğitimin bu bölümünü iyice kavrayıp tam bir itaatle komutları yerine getirdiğinde, bu kez, eğitim kayışı çıkartılarak alışılagelen ceza-ödül sistemiyle bu eğitim de başarıyla köpeğe benimsetilir.
OTUR! veya ÇÖK!
Eğitici, isteğine göre bu iki komuttan birini kullanabilir. Ancak yalnızca birini kullanmalıdır. Bu komutla köpekten istenen, yürürken veya yatarken oturma durumuna gelmesidir. Oturma eğitiminin köpeğe kazandırılması için uygulanan bir iki değişik yöntem bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, yedekte eğitimdir. İkincisi, serbest eğitime geçiş niteliği taşır. üçüncüsü ise serbest eğitimdir. Bunları sırasıyla görelim:
1.Yedekte oturma eğitimi: Köpek eğitime, “İZLE!’ komutuyla, yedekte başlatılır. Bir süre gidildikten sonra, eğitici “DUR!” komutuyla birlikte sol elinin avuç içini köpeğin burnuna doğru tutarak onu durdurur. Sonra “OTUR!” komutu verir. Bunu yaparken, sol eliyle köpeği kalçasından aşağıya doğru bastırır ve sağ elinde tuttuğu eğitim kayışını yukarı doğru çeker. Böylece köpeğin, başı dik ve ileriye dönük olarak oturmasını sağlar. Komut tam olarak yerine getirilinceye değin, otur, otur!... denerek emir tekrarlanır.
2. Köpek eğiticisinin karşısında iken yapılan oturma eğitimi: Burada eğitici, köpeğin bir metre kadar ötesinde, karşısına geçer. Elini, parmakları bitişik, avuç içi köpeğin burnu üstünde ve yere dönük olarak öne doğru uzatır. Bir ucunu sol elinde tuttuğu eğitim kayışına, sağ ayağı ile basarak köpeğin çöküp oturmasını sağlarken, komutu tekrarlar: Otur! Otur! diyerek, hareketle komut arasındaki bağıntıyı köpeğin anlamasına çalışır.
Köpek eğer bu komutla yapacağı hareketi kavrayamıyorsa, eğitici köpeği engelin karşı yönünde bırakarak kendisi diğer tarafa geçer. Eğitim kayışının uzunluğu oranında ondan uzaklaşır. GEL! komutuyla köpeği kendi bulunduğu kısma çağırır. Köpek engeli aşma anında iken, bu kez: ATLA! komutuyla birlikte, sağ kolunu aşağıdan yukarıya doğru dik doğrultuda kaldırır Parmaklar bitişik ve avuç içi karşı yöne dönüktür. Köpek zaten çok alçak olan engeli yürüyerek aşacaktır. Buna rağmen çok zor bir iş başarmışcasına köpek okşanır ve sevilir. Hareket yeterince tekrarlanır ve köpeğe benimsetilirse, zamanla basamak basamak yükseltilen engelleri aşmada büyük bir titizlik ve çaba gösterecektir.
Yüksek atlama eğitiminin son aşaması serbest eğitimdir. Köpek, ATLA! komutuyla veya yalnızca, kolun tanımlanan biçimde yukarı kaldırılmasıyla engeli aşar.
Uzun atlama çalışmaları da, aynı pratik yöntemle köpeğe anlatılır ve öğretilir. Burada da, önce köpeğin engeli tanıması ve alışması gerekir. Başlangıçta engeller kısa tutulur. Önemli olan, köpeğin cesaret bulması ve eğitim yapma isteğinin yaratılmasıdır. Giderek engeller hem uzunluğuna ve hem de yüksekliğine artırılabilir. Ancak bu, sürekli çalışma isteyen bir eğitimdir. Köpeğin fizik yapısının uygun olması, sürekli çalışma yapma ve köpeğin engel atlama eğitimini sevmesi gibi etkenler başarıda büyük rol oynar.
Hayvanların kendi doğasından oldukça farklı şeklide ve insanın arzu ettiği boyutlarda, yeni bir davranış yapısı kazanması olarak tarif edebileceğimiz evcilleşmede binlerce yıl süren bir seleksiyon söz konusu olmuştur.
Son araştırmalara göre köpek, insanın en eski ev hayvanıdır. Köpekler, ilk olarak, Avrupa ve Yakın Doğu’da, daha sonra Amerika’da evcilleştirilmiştir. Bonn yakınlarındaki Oberkassel kasabasında bulunan bir köpeğin çene kemiği üzerinde yapılan incelemelerle, ilk evcil köpeğin ortalama 14.000 sene evvel yaşadığı anlaşılmıştır. Böylece insanın en eski ev hayvanının köpek olduğu ortaya konmuştur. Bazı kaynaklara göre kurtların evcilleşmeye başlaması İsrail’de M.Ö. 12.000 - 10.000, Anadolu’da ise 7000 yılarına uzanmaktadır.
Evcilleştirme büyük ihtimalle farklı zaman ve mekanlarda gerçekleşmiştir. Böylece farklı köpek ırkları oluşmuş ve bunlar arasında, insanın işine en çok yarayan köpekler tutulup, diğerleri üretim dışı bırakılmıştır. Kurttan köpeğe geçiş, yine evcilleşmenin ve insanlarla birlikte yaşamanın sonucu olarak ortaya çıkan ve binlerce yıldır süregelen bir olaydır. Bu zaman içinde hayvanlar psikogenetik ve hatta anatomik olarak da değişikliklere uğramışlardır. Kurda ait davranışların, köpekte % 50 oranında değiştiği iddia edilmektedir.
Geriye kalan % 50 oranındaki ortak davranış biçimleri, çok uzun zamandan beri kurtlardan çok uzak yaşamasına rağmen mevcuttur. Yani köpek, halen kurtlara ait içgüdüler taşımaktadır. Bu içgüdüler, köpeğin avlanması, kilometrelerce gezmesi, alan koruması, gıdasını seçmesi ve çiftleşmesi için programlanmıştır. Bu içgüdüleri tatmin etme imkanı bulamayan köpeğin, bize belli etmese de stres içinde olması kaçınılmazdır.
Evcilleşmenin temelinde, içgüdüleri kontrol edebilme yeteneği vardır. Bir canlı (insan dahil) içgüdülerini ne denli kontrol edebiliyorsa, o kadar evcildir. Beynin prefrontal (ön alın) bölgesi bu yetenekten sorumludur ve bu bölge bakımından en gelişmiş canlı, insandır. Köpekte de insan kadar olmasa da, bu bölge oldukça gelişmiştir. Kediyle kıyaslanacak olursa, bu gelişim, köpekte daha fazladır. Maymunda ise, bu bölge köpeğinkinden daha büyüktür, ancak büyüklük tek başına yetmemekte, bu alanın kullanılma oranı da önem taşımaktadır. Bu alan kullanıldıkça sinir hücreleri arasında bağlantılar gelişmekte ve kontrol yeteneği artmaktadır. Bu bakımdan köpeklerin, içgüdülerine daha hakim hayvanlar olduğu söylenebilir. Zaten maymunun evcil olmadığın herkes bilir. Kavram kargaşası olmasın diye açıklamakta yarar var; maymun gibi, insanla anlaşan her hayvan evcil değildir, bunlar ehlileştirilmiş olan, yabani hayvanlardır. Evcilleştirme ile ehlileştirme farklı kavramlardır. Evcil bir hayvanın doğan yavruları da evcildir, oysa ehli olan yabani bir hayvanın yavrusu da yabani doğar ve bizimle anlaşabilmesi için ehlileştirilmesi gerekir.
Bir çok köpek türünün olduğunu, çok değişik biçimlerde, mizaçlarda, iriliklerde köpeklerin varlığını hepimiz biliriz. Peki bizim için en doğru seçim nedir? İstediğiniz gibi bir köpeğe sahip olabilmek için öncelikle ne istediğinize karar vermelisiniz. Çok aktif bir köpek mi? Peki siz aktif bir kişiliğe mi sahipsiniz? O halde bu seçim sizin için doğru olmayacaktır. Bir bekçi köpeğimi? Peki onu bir bekçi olarak mı kullanacaksınız? Çok hırçın bir köpek mi istiyorsunuz? Ama evde küçük çocuklar var öylemi? Seçiminizi gözden geçirseniz iyi olur? bu ve benzeri birçok eşleştirme yapılabilir. Sonuçta seçim noktasında neyin doğru neyin yanlış olduğuna karar verebilecek olan yalnız sizsiniz.Yavru köpek mi yoksa bir yetişkin mi alacağınızı kararlaştırmanız gerekir. Secereli veya seceresiz bir köpek mi, yoksa bir sokak köpeğimi istiyorsunuz? Size eşlik edecek ve yanınızda bulunmasından zevk alacağınız bir köpek mi alacaksınız? Gereksinimlerini düşündünüz mü? Sonuçta bir canlı edineceksiniz, ihtiyaçları olan, gedirilmesi gereken bir canlı. Bunları düşündünüz mü? Unutmayın bir köpeğe bağlanmak onunla ömür boyu ilgilenmek demektir.
Nasıl Bir Köpek?
Kendi hayat tarzınızı köpeğinizle bağdaştırmanız, gereksinimlerinizi ona göre ayarlamanız söz konusu olabilir. Bu noktada önemli olan köpeğin karakteri ve terbiyesidir. Köpeğin mizacı burada önemli rol oynar. Köpeğin davranışları, çocuklarla iyi geçiniyor olması veya olmaması, av yeteneği, titizliği büyük öneme haizdir.Köpek seçerken soracağınız birçok soru vardır kendinize? Yaşı ne olmalı? Eğitim durumu? Cüssesi ne olmalı? Cinsi ve tabi ki ırkı ne olmalı?...
Yaş önemli bir noktadır. Yavru köpekler özellikle çocuklu evlerde beğeni nedenidir ve çocuğun köpeğe ve köpeğinde çocuğa alışması noktasında yavru köpek alımı tercih sebebi olabilir. Ancak unutulmamalıdır ki yavru bir köpek eğitim alıncaya kadar bir çok yere çişini yapacaktır. Bu onun için normal davranış biçimidir. Daha çok ilgi ve bakıma ihtiyaç duyacaktır.İyi bir refakatçi ve gözcü olması ve eğitimini tamamlamış olması yetişkin bir köpeğin tercih sebepleridir.
Yavru köpekler size daha kolay alışacak ve sizin elinizde büyüyeceği için sahibi tarafından çok iyi tanınacaktır. Yaşlı bir köpek alırken bunların ev köpeği olmasına dikkat edilmeli, temiz, sağlıklı olması tercih edilmeli, sert mizaçlı olup olmadıkları sorulmalıdır. Bu tip köpeklerin uzun süre başıboş bırakılmaları doğru olmaz.
Köpeğin iriliği sorunlar yaratır. Kalacak yer büyük bir sorundur. Apartman dairelerinde beslenmeleri sorun yaratır. Ve tabi ki "ne kadar cüsse o kadar masraf", bu unutulmamalıdır. Cüsseli köpekler çocuklar için pek uygun değildir. Onunla oynamak, gezdirmek hep sorun yaratacaktır. Temizlik ve bakım problemleri olacağı unutulmamalıdır.
Köpeğin yaşam sürecide önem arz etmektedir. Genelde iri yapılı köpekler daha çabuk yaşlanmakta ve ölmektedirler.
Erkek veya dişi olacağına karar vermek köpek sahibinin kendi beğenisiyle ilgili bir noktadır. Bu noktada dişi köpeğin daha çok ilgi istediği ve daha kolay eğitilebildiği ayrıca sahibine daha bağlı olduğu söylenebilir. Dişi köpek iyi bir refakatçıdır. Ancak unutulmamalıdır ki yetişkin bir dişi yılın belirli dönemlerinde kızgınlık gösterecek ve ona karşı erkek hayvanların ilgisi artacaktır. Evden kaçmak isteyenler olabilir. Ayrıca bu dönemde temizlik ihtiyaçlarıda artacaktır. Erkek köpeğinde çiftleşme sürecinde sorun yaratabileceği unutulmamalıdır. Dişi peşinde koşacak ve sahibini zorlayacaktır. Özellikle sert mizaçlı olanlar sahibi ve dişi köpek sahibi için sorun oluşturabilir. Bu tarz çiftleşme isteği problemlerini yenmek için hayvanın kısırlaştırılması yoluna gidilebilir. Ancak bilinçsiz ve zamansız kısırlaştırma köpeğin sağlığını olumsuz etkileyecektir. Bu noktada Veteriner Hekime başvurmak en doğru yoldur.
Secereli Köpek mi?/ Sokak Köpeğimi?
Secereli bir köpek almak isteyebilirsiniz. Sokak köpeği sözcüğü sizin için açlık ve sefaleti ifade ediyor olabilir. Ancak sokak köpeklerinin bir çok noktada secereli saf ırk köpeklere göre üstün özellkileri olduğu unutulmamalıdır. Bunlardan en önemlisi genetiksel ırka özgü hastalıklara safkan köpeklere göre daha az yakalanmalarıdır. Kalıtsal hastalıklar sokak köpekleri için bir sorun teşkil etmez. Bununla birlikte sokaklarda yetişmiş olmaları onları bilinen bir çok hastalığa karşıda aşılama olmaksızın doğal bağışık kılmıştır. Secereli akrabaları ise tamamen size bağımlıdır. Öte yandan sokak köpeklerinin davranışlarını kestirmenin önceden pek mümkün olmadığıda unutulmamalıdır.Secereli köpekler oturtulmuş standartlara uygun köpeklerdir. Köpeğin ırkı hakkında karar verdikten sonra alacağınız yavrunun ileride ki büyüklüğü ve cüssesi, ortalama yaşam süresi ve temel ihtiyaçları hakkında önceden bilgi sahibi olmanız olasıdır.
Tüy önemli bir seçim kriteri olabilir. Uzun tüylü köpeklerin bakım ve temizliğine dikkat edilmesi gerekir. Tarama önem arz etmektedir. Eve tüylerini dökerler.
Yavru Seçimi
Satılan yavrular genellikle en az 1,5 ay yaşlıdır. Çünkü bir yavru ilk bir ay annesine muhtaçtır. Çoğu zaman Pet Shop' ta birçok yavru içinden bir tanesini seçmek zorunda kalırsınız. Bu durumda öncelikle onları gözlemeniz gerekir. En hareketli ve oyuncu olan genellikle en erken yorulan ve yatandır. Sizi görünce diğerlerinden ayrılıp size geleni tercih edebileceğiniz gibi en uysal veya en yaramazını da seçebilirsiniz. Bu seçim tamamen size bağlı olacaktır.
Yavrunun gözleri akmamalı, parlak ve canlı olmalı,
Derisi ve kulakları temiz olmalı ve kokmamalı,
Burum deliklerinde kötü görünümlü bir sıvı bulunmamalı,
Dişleri tamam olmalı, erkeklerde testisler çift olmalı,
Vücut orantısı bulunmalı,
Yavru çok şişman olmamalı,
İshal olmuş olan yavruların tercih edilmemelidir.
"Tercihen yavrunuzu bir Veteriner Hekimden veya onun gözetiminde veya gözetimindeki ya da sahibi olduğu belirli bir Pet Shop tan almanız sizin için en doğru seçim olacaktır. Bu şekilde daha sağlıklı bir yavru edinebilirsiniz."
-Köpekte durgunlaşma
-Çevresinde gelişen olaylara karşı duyarlılık artışı
-İştahta azalma veya artma
-Kusma
-İshal
-Kabızlık
-Soluk alıp vermede hırıltı
-Öksürme
-Göz kapaklarının veya ağız içi mukozanın renginde soluklaşma
-Sürekli kulağını kaşıma isteği
-İşitme problemleri
-Kulak akıntıları
-Göğsü üzerinde uzun süreli özelliklede soğuk zeminde yatma
-Gözlerde akıntı
-Topallık
-Kaşıntı
-Aşırı tüy dökülmeleri
-Deride kızarıklıklar ve sulu yaralar
-Dışkıda parazitlerin görülmesi
Paylaşmayı Sevenlerin Forumu
»
HER TELDEN
»
Hayvanat Bahçesi
»
Köpekler
09-04-2007 02:44 PM
