Amerika ve Avrupa'nın önemli sağlık problemi haline gelen şişmanlık, Türkiye'de hızla yayılıyor. Nüfusun yüzde 25'i, olması gereken kilonun üzerinde.





Son yıllarda hastanelere, obezite şikâyeti ile başvuran çocuk sayısında da yüzde 30 artış var. Gençlerin günde üç saat bilgisayar başında vakit geçirmesini dikkate alan Sağlık Bakanlığı, 2025 yılında Türkiye'nin obez bir toplum haline geleceğini hesapladı. Ürkütücü tabloyu tersine çevirmek için Obezite ile Mücadele Ulusal Eylem Planı hazırlandı. 2008-2012 yılları arasında yürütülecek projeyle ilk olarak yeni öğretim döneminde okullarda ücretsiz sebze, meyve ve süt dağıtılacak. Bütün bakanlıklar ve kamu kurumlarının katkıda bulunacağı dev kampanyada ilk olarak bölgelere göre beslenme rehberleri hazırlanacak. Türk halkının günlük enerji ihtiyacının yüzde 44'ünü ekmekten, yüzde 58'ini ise diğer tahıl ürünlerinden sağlama alışkanlığı tersine çevrilecek. Bunun için Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da yaşayanların kebapların yanında bol sebze ve meyve tüketmesi istenecek. Ülke genelinde balık başta olmak üzere deniz ürünlerinin sofralarda yer bulması sağlanacak. Dengeli ve yeterli beslenmenin egzersizle desteklenmesi için bütün belediyelere spor alanları yapması şartı getirilecek. Bisiklet, koşu yolunun ve spor aletlerinin bulunduğu yerlere birer uzman görevlendirilecek. Geniş bütçenin ayrılacağı aşırı kilolarla savaşta 81 ilde obezite ile mücadele danışma kurulları kurulacak.

Söz konusu sağlıksız yeme alışkanlıklarının tersine çevrilmesi için başta ordu ve emniyet olmak üzere bütün kurumlara yükümlülükler veriliyor. Silahlı Kuvvetler bünyesindeki kurum ve kuruluşlarda acemi er eğitim merkezlerinde askerlerin obezite ile mücadele konularında bilgilendirilmesi amaçlanıyor. Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde de sağlıklı beslenme konferansları düzenleneceği belirtiliyor. Eylem planında din görevlilerine de görevler veriliyor. İmamlar, hutbe ve vaazlarda aşırı kiloların hem çalışmaya hem ibadete engel olacağını anlatacak. Eylem planı çerçevesinde sağlık müdür yardımcısı ve eğitim şube müdürü koordinatörlüğünde hekim, diyetisyen, fizyoterapist, psikolog ve eğitim hemşiresinden oluşturulan ekip, evlere ziyaretler yapıp beslenmeyi kişi bazında izleyecek. Tüm çalışmalar sonucunda vatandaşların yaşa ve cinsiyete göre boy uzunluğu ve vücut ağırlığı aylık olarak açıklanacak.

Obezite merkezleri kurulacak

Türk halkının kilo almasını önlemeyi hedefleyen proje, halihazırdaki obezleri unutmadı. Şişmanlıktan kurtulmak için özel diyet merkezlerinde şifa arayanlar için obezite merkezleri kurulacak. Buralarda yapılacak cerrahi müdahaleler mide balonu, kelepçe, by-pass gibi uygulamaların masrafları Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanacak. Daha önce bu tür cerrahi müdahaleler 'estetik operasyon' kapsamında olduğu gerekçesiyle devlet tarafından desteklenmiyordu.

Dünyada şişmanlıkla başı dertte olan ülkeler sıralamasında Amerika ilk sırada geliyor. Avrupa'da ise yetişkinlerde fazla kilolu olma durumu erkeklerde yüzde 32-79, kadınlarda ise yüzde 28-78 arasında değişiyor. Fazla kiloluların en yüksek olduğu ülkeler Arnavutluk, Bosna-Hersek ve İskoçya. Türkmenistan ve Özbekistan ise kilo problemi en az olan ülkeler. Sağlık Bakanlığı'nın 7 coğrafi bölgede seçilen 7 ilde yaptığı araştırmaya göre, her 10 erkekten 2'si obez iken her 10 kadından 4'ü obez.
Hasan Bozkurt
22 Haziran 2008, Pazar