Kaynaklara göre Bitlis’te spor 1500’lü yıllara dayanmaktadır. 1600’lü yıllarda cami ve tekkelerde ders bittikten sonra bir köşede satranç oynanırmış.  Oyun   üzerine çıkan tartışmalar  kavgalar bazen de cinayetlere sebep olurmuş. Bunun üzerine  satranç oynamak  Bitlis Bey’i Abdal HAN tarafından yasaklanmıştır. Fakat Evliya Çelebi  1556’da Bitlis’i ziyareti sırasında yine oynandığına tanık oluyor. Evliya Çelebi yukarıda anlatılan satranç oyunundan başka askeri bir oyun olan ciritin   de yaygın oynandığından  bahsetmektedir. Abdal HAN’IN ortaya koyduğu ödülleri almak için büyük çekişmeler yaşandığını da yazmaktadır. Ayrıca ok atma yarışmaları, ip cambazlarının  gösterileri, günümüz modern dağcılığını andıran pehlivanın iki çivi  ve bir çekiç yardımıyla  bir duvara tırmanması, kış aylarında kızak yarışlarının yapıldığına dair bilgilerimiz de mevcuttur.
  
         İlimiz de spor çalışmaları 1902 tarihinde başlamıştır. Yukarıda  bahsettiğimiz  gibi halk arasında yaygın bir spor olan  at yarışları  ve cirit oyunları  ile devam etmiştir. Bu arada avcılık ve atıcılık  branşlarında da bir takım spor faaliyetleri mevcuttur. At yarışlarında birincilik kazanan sporculara ödül olarak bir at hediye edildiği ve nakdi mükafat da verildiği bilinmektedir. Atıcılıkta en iyi dereceyi alan sporcu ise ilin en iyi nişancısı olarak herkes tarafından taktir ve hayranlıkla karşılanırdı  bu da tüfek ve çeşitli hediyelerle mükafatlandırılırdı.  
  
         1902 ile 1912 yılları arasında Bitlis’in Kurubulak semtinde kurulan Amerikan Koleji’nde tenis ve golf sporları yapılmıştır. Halkımızın bu sporlarla uğraştığı eski kaynaklardan öğrenilmektedir.  
  
         Cumhuriyetin ilanından sonra genellikle bütün spor dallarında ilerlemeler kaydedilmiştir. Bunlar arsında futbol, kayak ve yüzme sporlarında oldukça başarılı olunmuştur.
  
         1926 yılında ilimizin ilk futbol kulübü  olan Güzeldere Gençlik ve Spor Kulübü  vali  Kazım Dirik Paşa  ve kulübün ilk başkanı Nizam BARUT’un  önderliğin de kurulmuş ve faaliyet yapması sağlanmıştır.
  
         Zamanın da  modernleşip teşkilatlanarak tüm toplumlarda yaygın  bir hale gelen bugünkü spor nevilerinin  bile henüz vücut  bulamadığı devirlerde bile Bitlis’te golf, tenis, kızak, buz pateni, avcılık, atıcılık, at yarışları, güreş, atletizm ve halk oyunları sporlarının  halk arasında sık sık tertiplenip düzenlendiği bilinen  gerçeklerdendir. İlimizin geçmişteki bu spor zenginliği   daha sonra  günümüz cazip sporlarından futbolu da içine alarak daha da renklenmiştir. Bütün ilgiyi üzerine toplayan  bu spor branşı golf, tenis, cirit, güreş, atletizm gibi sporları gölgesinde bırakmış; Halk arasında kendisini kabul ettirmiştir.
  
Bölgenin iklim özelliği ve coğrafi konumu göz önünde bulundurulursa ilimiz ve çevresinde  bazı spor dallarının daha etkin olduğu görülür. Bunlar arasın da avcılık, futbol, atletizm  ve her türlü kış sporları sayılabilir. Ayrıca ilimiz yüzme sporuna da yatkın bir ildir.
  
         Bitlis’te resmi spor teşkilatı 1924 yılında  bölge başkanı Vali Kazım Dirik Paşa tarafından kurulmuştur. Vali Kazım Dirik Paşa spora büyük önem vermiş ve ilk teşebbüsü futbol dalında yapmıştır. Bu günkü stadın inşa edildiği yerde Gökmeydan denilen eski bir mezarlığı futbol sahası haline getirmiş ve gençlerin futbol oynaması sağlanmıştır. 1962 yılında Vilayet Tahrikat  Katibi görevinde bulunan Hasan Tahsin ÖZDEMİR, Vali Nurettin HAZAR  fahri olarak Bölge Müdürlüğüne getirilmiştir. 1966 yılında kadrolu bölge müdürü olan Hasan Tahsin ÖZDEMİR gayretli çalışmaları ile ilimize yeni tesisler kazandırmıştır. Bu cümleden olan teleski tesisinin kurulması içinde teşebbüslerde bulunmuş ve çabalar sonunda ilimiz kıymetli bir tesise kavuşmuştur. Teleski tesisi bölge kayakçılığının gelişmesinde büyük rol oynamıştır. Bu tesis eski Kayak Federasyonu Başkanı rahmetli Asım KURT’un ve Bölge Müdürü Hasan Tahsin Özdemir’in müşterek çalışması neticesinde kurulmuştur. Daha sonra tahrip olan bu tesis maalesef yıkılmıştır. İl kayak sporunda geriye gitmeye başlamış alt yapıdan sınırlı sayıda sporcu yetişmeye başlamıştır.
  
         1993’te Bitlis’te amatör spor kulüpleri federasyonu kurulmuş olup ilk kurucuları Cevdet İÇYER, Adnan BAKIRCIOĞLU, Halil GÜL, Baki GÖKÇE, Özden Oto, Veysi BUCA ve Şirin BAĞOĞLU’dur. 1993’ten 1996’ya dek, Cevdet İÇYER 1996’dan günümüze kadar başkanlığı devam eden Adnan BAKIRCIOĞLU’dur. Bu şahıslarında ilimiz sporuna katkıları önemli derecededir. 1995 yılında Bitlis’e vali olarak atanan Osman BADRASLI spora ve sporcuya olan ilgisinden dolayı ilin  spor geçmişini incelemiş ve dönemin İl Müdürü Cevdet İÇYER’le çalışmalara başlamıştır. İlin 8 Ağustos stadı çim yapmış, spor salonunun ve stadyumun daha modernleşmesi için çaba sarf etmiştir. Ayrıca çeşitli spor etkinlikleri düzenlemiş ve sporculara teşvik için ödüller vermiştir. Birde yıkılmış olan Teleski tesisinin tekrar yapımı için uğraşmış ve çabalar sonuçsuz kalmamıştır. Tesisin büyük bir kısmı yapılmıştır. Fakat tesisi tamamlamaya ömrü yetmemiştir. Onun ölümünden sonra tesis olduğu gibi kalmıştır. Ta ki 2002 yılında Uğur BORAN Bitlis’e Vali olarak atanmıştır. Uğur Boran doğru ve kararlı spor politikaları ile bölge sporunun gelişmesinde büyük rol oynamış gençleri spora çekmeyi başarmıştır. Bitlisli iş adamların desteğini alarak Osman BADRASLI zamanında yarım kalan kayak evi tesisini tamamlamış ilimizi modern bir tesise kavuşturmuştur. İlde kaldığı bir buçuk yılda böyle bir başarıyı yakalaması Bitlis halkı tarafından taktirle karşılanmış ve unutulmazlar arasına adını yazdırmıştır.
  
         Bitlis’te  1998 yılından sonra atletizm antrenörü Fadıl KARA’nın meşakkatli çalışmaları sonucu atletizm de büyük çıkış yakalamıştır. Fadıl KARA Türkiye şampiyonu sporcular yetiştirmiş ve milli takıma sporcular vermiştir.  
  
         Belli dönemlerde profesyonel futbol takımlarıyla, kayak Atletizm, ve halk oyunlarıyla yükselişe geçen ilimiz sporu maalesef hiçbir zaman tatmin edici düzeye ulaşmamış sürekli erozyona uğramıştır. İlimizde genç nüfus fazla olmasına ve coğrafi koşullardan kaynaklanan kuvveti üst düzey olan bu gençler ne acıdır ki kahve köşelerinde oynadıkları oyun kadar sporu tanımıyorlar. Bu son derece üzücü bir durumdur. Milletler gücünü tarihten alır. Bu spor içinde geçerli bir yargıdır. Nasıl ki yakın geçmişimizde  kayakçılarımız, folklorcularımız ve futbolcularımız yüzümüzü güldürmüşse gelecekte de bunun devam edeceğine şüphemiz olmamalıdır. Yanlış spor politikaları nasıl ki bizi geriye teşekkürlerürmüşse bugün doğru ve kararlı spor politikalarıyla ileriye gitmek her geçen gün gelişim ve değişim içinde olmak tek hedef olmalıdır.

İLİMİZ BİTLİSTE SPORUN KALKINMASINDA EMEĞİ GEÇMİŞ KİŞİLER VE YAPTIKLARI HİZMETLER:
  
          Bölge sporunun kalkınmasında Vali Kazım Dirik Paşa’nın emeği büyüktür. Kulüp kurulması için yapmış olduğu teşebbüsler müsbet neticeler vermiş, futbol sahası yaptırarak bölgemize büyük hizmette bulunmuştur. 1926 yılında Nizam Barut önderliğinde Güzeldere Spor Kulübünü kurmuş ve faaliyet yapmasını sağlamıştır
  
FUTBOL DALINDA EMEĞİ GEÇMİŞ KİŞİLER:
  
Cevdet  Geboloğlu, Rıfat Güney, Talat Güner, Celal Bey, Besim Sadullah Müftügil, Muzaffer Barut, Selahattin Geylani, Cezmi Öztekin, Azmi Öztekin, Mevlüt Karayılan, Rahmi Dağ, Naviz Giray, Celal Kayaoğlu, Ali Özdemir, Reşat Barut, Kamil Tınar, Kemal Özcan, Maruf Okumuş, Ali Okumuş, Necati Eren, Reşat Altınkılıç, Lütfü Kazaz Selahattin Yetişkin, Ecvet Geboloğlu, Şevket Turgurga, Cemal Barut, Saffet Eren, Burhanettin Geylani, Sami Yetişkin, Memduh Yetişkin, Cevdet İçyer, A.Adil Bakırcıoğlu, Ercan Güzelkaya, Halil Gül, Baki Gökce, Veysi Buca, Şirin Bağoğlu’nun katkıları önemli derecededir.
  
KAYAK DALINDA EMEĞİ GEÇMİŞ KİŞİLER:
Vali Sakıp Beyko, Vali Nurettin Hazar, Vali Nusret Budinç, Vali Osman Badraslı, Vali Uğur Boran, Spor eski İl Müdürü  Hasan Tahsin Özdemir’in  hizmetleri çok önemlidir.
  
Bu spor dalına fiilen  hizmet eden şahıslar: Besim Sadullah Müftügil, Selahattin  Yetişkin, Şevket Turgurga, Nuri Mermut, Cevdet  Geboloğlu , Sami Yetişkin, Cemal Barut, Saffet Eren, İrfan Cenkçi, Azmi Yetişkin, Metin  Yetişkin, Cahit Çelebi, Nedim Türer, Cezmi Seferbey, Hasan Tahsin Uluca, Hayrettin Kıvanç, Rasim Han, Doğan Çenkçi, Naci Eren, Yusuf Hamamcıoğlu, Cem Yıldız, Yunus Yıldız, Metin, Aysal, Bülent Demir, Levent Balaman ve Halef İlyas Bitlis’te Kayak Sporunun Ayak  tutan isimlerdir.
  
TENİS DALINDA EMEĞİ GEÇMİŞ KİŞİLER:
1941 yılında Bitlis’te vali olarak görev yapan Hulisi DEVRİMER bu günkü Erkek Sanat Enstitüsünün yerinde tenis sahası yaptırmış. Ortaokul riyaziye öğretmeni Emin Erdemli’de tenis öğretmeni olarak büyük hizmetlerde bulunmuştur.
  
VOLEYBOL DALINDA EMEĞİ GEÇMİŞ KİŞİLER:
         Halk Evleri zamanında kurulan voleybol sahaları voleybol sporunun kalkınmasında önemli bir rol oynamıştır. Sait Ahlatlı, Necat Öztekin, Necdet Geboloğlu, Saim Sümer, Rahmi Dağ, Levent Topuz, Metin Aysal, Fadıl Kara ve Ertan Ertek’in voleybol sporuna büyük emek vermişlerdir.
  
SATRANÇ DALINDA EMEĞİ GEÇMİŞ KİŞİLER:
Kudbettin Bayav be Burhannetin Avşar’ın son yıllardaki çalışmaları bu alanda canlanmaya neden olmuştur.
  
ATILCILIK DALINDA EMEĞİ GEÇMİŞ KİŞİLER:
Behçet Menteş, Şevket Çelik, Osman Gül, Kamil Tınaz’ın yardımları ve çalışmaları önemli hizmetlerdir.
  
BOKS DALINDA EMEĞİ GEÇMİŞ KİŞİLER:
Kadir Gündüz, Nazif Özçınar, Cahit Çelebi, Nevzat Güner, Mehmet Namlıoğlu, Yusuf Hamamcıoğlu, Doğan Çenkci, Niyazi Erem, Haluk Haluk ve Ayhan Dağın’ın emekleri vardır.
  
ATLETİZM DALINDA EMEĞİ GEÇMİŞ KİŞİLER:
Vali Uğur BORAN, Spor Eski İl Müdürü Cevdet İÇYER, şu an Bitlis’te Gençlik Spor Şube Müdürü  Aydın AVCİL, Bitlis Kamp Eğitim Merkezi Müdürü  Refik AVŞAR, Lisans Şefi Nadir ERVÜZ ve Atletizim Antrenörü Fadıl KARA’NIN ana spor dalımız atletizme sahip çıkmaları  ilimiz atletizm sporunun  gelecek kaygısını  bir nevi olsun azaltmıştır.
  
HALK OYUNLARI DALINDA EMEĞİ GEÇMİŞ KİŞİLER:
Adıl Hasnedar, Nuh Namlı, Mehmet Reşit Hazine, Remzi Namlı, Tahsin Kolum, Behrivan Öndoğan, Cemal Gülmez, Vahdet Hatipoğlu, Metin Kazaz, Siahmet Namlı, Muzaffer Namlı, Azmi Sucuk, Nevzat Teker, Ahmet Köçer, Sadık Koçyiğit, Selahattin Kaçar, Mustafa Yiğin, Besim Ergenç, Ziya Muşlu, Veysi Eren, Kemal Koçyiğit, Cesim Çelebi, Ekrem Araboğa, gibi isimler  Bitlis’te halk oyunlarını, kendi yöresinin dışına çıkartmak, buralarda sergilemek ve yarışmalara katılmak amacı ile bu dalda emek vermiş önemli şahsiyetlerdir. Ayrıca Mehmet Ölekli, Selahattin Kalbent, Cahfer Dayı, Muhsin Akgün gibi isimler yarışmalara katılmayıp halk içinde oyunculukları ve bazı hareketleri ile isim yapmış kişilerdir.      
  
İLİMİZ SPORU İLE İLGİLİ  BAZI İSTATİSTİKLER
  
            Şu an ilimizde 20 amatör, 1 profesyonel futbol takımı bulunmaktadır. Bu amatör takımların. 10’u ilçelerimizde bulunmaktadır.  Bunlar Tavan’da 3,  Mutki’de  2, Güroymak’da 2, Ahlat, Adilcevaz  ve Hizan’da 1’er takım bulunmaktadır.
         İlimiz Bitlis doğumlu olup Bitlis’te spor yapan 15 profesyonel ve 500’ün üzerinde amatör futbolcu bulunmaktadır.
         Şu an günümüzde son rakamlara göre ilimizde futbol branşı dışındaki sporcu sayısı 109 bayan, 616 erkek, faal sporcu sayısı 25 bayan 171 Erkek sporcu kartlı sporcu sayısı 33 bayan, 249 erkek sporcu vardır.
  
(Bu sporcular tesis imkansızlıkları nedeniylede belli dönemlerde antrenmanlarına devam edebilmektedirler. )
  
İlimizin ilk lisanslı sporcuları futbol branşından Mevlüt  Karayılan, Azmi Öztekin, Kemal Özcan ve Talat Güner’dirler (1926)
  
İlk kulübümüz Güzeldere Gençlik Spor Kulübü olup 1926’da kurulmuştur. İlk ilçe kulübümüz ise Adilcevaz Süphan Spor Kulübüdür, 1954 de kurulmuştur.

BİTLİSİN YETİŞTİRDİĞİ BAŞARILI SPORCULAR:
(Alfabetik Sıralama)
Adıl Hasnedar
Ahmet Köçer
Azmi Sucuk
Azmi Yetişkin
Bayram Bulut
Behcet Çelik
Behrivan Öndoğan
Besim Ergenç
Bülent Demir
Cahfer Dayı
Cahit Pavik
Can Kınay
Cem Yıldız
Cemal Barut
Cemal Gülmez
Cesim Çelebi
Cevdet İçyer
Doğan Çenkçi        
Ecvet Timuçin
Ekrem Araboğa
Enver Oral
Ercan Özügüzel
Erkan Akalın
Erkan Mermut
Ersin Ayrıksa
Fadıl Kara
Fahrettin Altılar
Faruk Pütgül
Fatih Yıldız
Halef İlyas
Hazma Yıldırım
Hikmet Zeydan
Hulisi Güneri
İhsan Eser
İhsan Kendirci
İlhan Akalın
Kadri Arslan
Kemal Koçyiğit
Kemal Önalan
Kenan Kenan
Kenan Uzel
Kenan Yıldız
Levent Balaman
Mehmet Ölekli
Mehmet Reşit Hazine
Memduh Yetişkin
Mesut Huyut
Metin Aysal
Metin Kazaz
Metin Kazaz
Metin Yetişkin
Muhsin Akgün
Muhsin Atlan
Musa Torun
Mustafa Balık
Mustafa Yiğin
Muzaffer Namlı
Muzaffer Türksoy
Muzeffer Türk
Nahit Pavik
Naif Göktekin
Nazmi Tahinci
Nazmi Tahincioğlu
Necati Köseoğlu
Necip Bayram
Nesim Yıldız
Nevzat Güner
Nevzat Güneri
Nevzat Körüklüoğlu
Nevzat Teker
Nihat Yalçın
Nuh Namlı
Özbay Geboloğlu
Rafet Bulutlu
Rahmi Tahincioğlu
Rahmi Yıldız
Remzi Namlı
Remzi Sönmez
Sabri Arslan
Sadık Koçyiğit
Sebahattin Hamamcıoğlu
Sebahattin Seferbeyoğlu
Sedat Etik
Sedat Hamzacelebioğlu
Selahattin Kaçar
Selahattin Kalbent
Selahattin Yapa
Siahmet Namlı
Sinan Taşdemir
Süleyman Aysal
Şahin Köçer
Tahsin Kolum
Tahsin Uluca
Vahit Pavik
Vahted Hatipoğlu
Vedat Tör
Veysi Eren
Yunus Yıldız
Yusuf Hamamcıoğlu
Zafer Aksüt
Ziya Muşlu

teşekkürler bigbang bilgiler için

sağol kardeş