İlçemiz Alacakaya, Elazığ ilinin güneydoğusunda ve 78 km uzaklığındadır. İlçemizin deniz seviyesinden yüksekliği 1150 m'dir. Yüzölçümü 318 km2 dir, 1997 genel nüfus sayımına göre, nüfusu toplam 8704 kişidir. İlçe merkezi bir tepe üzerinde kurulmuştur.



İlçemizin doğusunda Ancak ilçesi, batısında Maden ilçesi, kuzeyinde Palu ilçesi. Güneyinde Kralkızı Baraj Gölü yer almaktadır. İlçe genel olarak dağlık ve engebeli bir araziye sahiptir. İlçemizin belli başlı akarsu lan; Sori çayı, Gülerek ve Beyaz Taş dereleridir.



İlçemizde kara iklimi hüküm sürmektedir. Kışları karlı ve soğuk, yazları sıcak ve kurak geçer. İlçe, bitki örtüsü bakımından zayıftır. 19, Yüzyılın başlarına kadar, bakır cevherinin odun ısısı ile eritildiği dönemlerde, ormanlar acımasızca yok edilmiştir. İlçenin dağları bozkırlarla kaplıdır.



İlçemizde tarım ve hayvancılık, halkın yaşamında önemli bir yer tutmamaktadır. Köylerde, aile ziraatı yapılmaktadır. Son yıllarda arıcılık gelişmeye başlamıştır.



İlçemizde çıkartılan ve çok kıymetli bir maden olan krom, ilçe insanının hayatında ve yurdumuzun ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Dünya krom cevheri üretiminin %60-70'i, ilçemiz Alacakaya yöresinde üretilmektedir. Ayrıca, ilçemizde krom cevheri yanında, ilçemizin adını yurt içinde ve yurt dışında duyuran, Elazığ vişnesi diye adlandırılan zengin mermer yatakları da vardır, Büyük kütleler halinde çıkartılan mermerler, işlenmek üzere Elazığ, Gaziantep, ve İstanbul'a gönderilmektedir. İşlenen mermerler de, yurt dışına ihraç edilmektedir.



İlçemiz Alacakaya'nın tarihçesi; yörede çıkartılan krom cevherinin tarihçesi ile başlamaktadır, Yöre halkından biri, Ergani Bakır İşletmesine hayvanı ile odun taşırken; hayvanın yükünü dengelemek için yerden rastgele aldığı bir taşı kullanır. Ergani Bakır İşletmesine geldiğinde, hayvanın yükünü indirirken, artık işine yaramayan taşı yere atar. O sırada, tesadüfen oradan geçen Maden Yüksek Mühendisi Abdullah Hüsrev Bey, köylü vatandaştan bu taşı nerede bulduğunu sorar ve yerini öğrenir. Köylü ile birlikte yola çıkar, Saisi yöresine geldiklerinde, açıkta bulunan taş parçalarını görür. Topladığı taş parçaları ile Maden'e döner, Yapılan incelemeler sonunda; Guleman (Alacakaya)'da zengin krom yataklarının olduğu 19. Yüzyılın başlarında bulunmuş oluyor. Krom cevherinin işletilmesine 1936 yılında başlanmıştır.Bugünkü ilçe merkezinin bulunduğu yerde, Şark kromları T.A.Ş. kurulmuştur. Çevre ilçe ve köylerden, buraya büyük miktarda işçi akını olmuş ve zamanla Eti ban k tesislerinin etrafında, yerleşim yeri oluşmuştur. 1987 yılında, Guleman köyü ile birleştirilerek belediyelik olmuş (Maden ilçesine bağlı olarak), 20 Mayıs 1990 tarihinde de Alacakaya adıyla ilçe olmuştur.